22:15:56 - شنبه 18 مارس 2017
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
پربازدیدترین شهرگردشگر پذیر در استان سمنان
کانال تلگرام سمنان لاین تابناك وب

شهر تاریخی بسطام یکی از شهرهای نمونه گردشگری بین المللی و با قدمت و کهنگی بسیار زیاد است و از این رو هرساله گردشگران زیادی را به سوی خود جذب می کند به طوری که نوروز سال گذشته سایت تاریخی بسطام پربازدیدترین سایت گردشگری در استان سمنان بود.

به گزارش سمنان لاین ازایسناشهر بسطام در استان سمنان واقع شده و در گذشته از شهرهای مهم ایالت قومس بوده و در کتاب‌ها و سفرنامه‌های زیادی به آن اشاره شده است. در خصوص پیدایش شهر بسطام، صنیع الدوله در کتاب مطلع الشمس جلد اول سال 1302 هجری چنین می نویسد: شهر بسطام از بلاد قبل از اسلام است و چنین می نماید که بانی آن وستام معروف مباشر طاق وستام کرمانشاه بود. برخی دیگر از مورخین بسطام را از بناهای (بسطام) سردار معروف خسروپرویز پادشاه ساسانی و فرمانروای خراسان و قومس و گرگان در قرن 6 میلادی می دانند.

اهمیت سیاسی و رونق اقتصادی بسطام در کنار حرم امامزاده محمد(ع)(فرزند امام جعفر صادق) و عارف بزرگ ایرانی بایزید بسطامی باعث گسترش مجموعه تاریخی بسطام طی قرون متمادی (قرن اول تا دورۀ معاصر) شد. این مجموعه دارای بناهای تاریخی متعددی است که به دلیل ارزش معماری بالای آن در کشور، كار مرمت اصولي و اقدامات اوليه براي ثبت آن در فهرست آثار جهاني یونسکو در حال انجام است.

معرفی بناهای مجموعه:

مزار بایزید: در گوشه جنوب غربی صحن قرار دارد. سنگ مرمری متشکل از 4 قطعه روی آرامگاه بایزید قرار دارد که متعلق به شخصی به نام قاضی ملک بوده است و در آن مناجاتی از حضرت علی(ع) نوشته شده و مشخص نیست به چه دلیل روی آرامگاه بایزید قرار دارد.

گنبدغازان خان: بنای آرامگاه را به غازان خان (703-670هـ. ق) نسبت می دهند. طبق نوشته کتب مختلف، غازان خان گنبدی برآرامگاه امام زاده محمد(ع) و گنبدی نيز برآرامگاه بايزيد بنا کرده و در نظر داشته که جسد بايزيد را آنجا منتقل کند که گويا چون بايزيد را در خواب از اين کار ناراضی می بيند از تصميم خود منصرف می شود. گنبد غازان خان مربع و به ضلع 5/7 متر می باشد. بر فراز بنا گنبد مخروطی شکل قرار گرفته که دارای پوششی از کاشی های فيروزه ای است.

ایوان غربی: اين ايوان که متعلق به دوره ايلخانی است در غرب صحن مجموعه درحد فاصل بين صومعه بايزيد و گنبد غازان خان واقع شده است، ارتفاع ايوان 5/17متر است و در سال 717هـ. ق در زمان سلطنت محمد خدا بنده «اولجايتو» ساخته شده است.

صومعه بایزید: اين صومعه يا چله خانه يا زاويه، متشکل از سه اتاقک بسيار کوچک است، ابعاد اتاق اول 5/1×2 متر، اتاق دوم 2×2 متر و اتاق سوم نيز 2×2 متر. سقف اين اتاقک های موسوم به معتکف گاه بسيار کوتاه می باشد. ديوارها وسقف های اين اتاقک ها دارای گچبری های بسيار زيبا و هنرمندانه ايست که توسط معماران خاندان دامغانی در سال 702 هـ. ق گچبری گرديده است و اصل بنا احتمالاً مربوط به زمان حيات بايزيد بوده است.

حرم امام زاده محمد(ع): بقعه زيبای امام زاده محمد فرزند امام جعفر صادق(ع) می باشد. بنای امام زاده شبيه گنبد غازان خان و قرينه آن می باشد. بنای اوليه بقعه از غازان خان (703 – 670 هـ. ق) است که در زمان سلطان محمد خدابنده اولجايتو تعمير گرديده است حرم امام زاده به صورت اتاق مربع به اضلاع 5/4×5/4 متر است. چهار گوشواره اضلاع مربع را به هشت ضلعی و سپس به دايره تبديل می کند که اين دايره پايه گنبد را تشکيل می دهد. سقف و اطراف حرم با نقاشی های زيبايي تزئين شده است، حرم از کاشی های شش ضلعی لاجوردی و فيروزه ای با حاشيه ای از کاشی های گلدار پوشيده شده است.

ایوان جنوبی: اين ايوان که درشرق مقبره امام زاده قرار دارد در حقيقت سال ها بعد از احداث بنای امام زاده احداث شده است و رو به شمال قرار گرفته و از سمت جنوب به رواق مرتبط می گردد.

رواق: از اقدامات ديگری که در دوره صفويه و در زمان حکومت اميرغيب ابن استاجلو در مجموعۀ تاريخی بسطام صورت گرفته است، تبديل حياط مابين مسجد دوم بايزيد از يک طرف و آرامگاه امامزاده محمد از طرف ديگر به يک فضای مسقف است که رواق ناميده شد.

مسجد اول بایزید: بنای کنونی مسجد اول بايزيد بشکل يک مربع مستطيل بوده و حاوی کهن ترين آثاريست که تا بحال در مجموعه کشف شده است و در عمقی تقريباً يک متر پايين تر از مسجد دوم قرار دارد که در سال 1353 پديدار گرديد. در قسمتی از ديوارهای خشتی که برروی قسمت شرقی آن بخش کوچکی از يک نقاشی ديواری نيز هويداست، مي توان به زمانی کهن تر نسبت داد. مسجد اول فضايي کوچک و دارای محراب بوده که بايزيد در آن نماز می گذارده است.

مسجد دوم بايزيد: در سال 514 هـ. ق توسط شخصی بنام رضی الدين محمد عيسی که هشتمين وارث و جانشين بايزيد بوده ساخته شده، با اين توصيف که محل اضلاع شمالی و شرقی و غربی و همچنين ديوار بين دو مسجد اول در جای اوليه خود باقی می ماند و فقط ضلع جنوبی که محراب ها بر آن قرار داشته اند تخريب و به اندازه حدود يک متر به سمت جنوب منتقل می گردد.

مسجد ایلخانی: اين مسجد نيز توسط خاندان معماران دامغانی که خالق کتيبه معروف مسجد بايزيد می باشند ايجاد و يا تزئين گرديده است. ضلع شرقی اين مسجد با مسجد بايزيد مشترک است و قسمتی از گچبری های ايلخانی آن که در قسمت شمال ديوار شرقی زير گچ پنهان بود بيرون آورده شد.

منار: منار آجری بسيار زيبای مجموعه بسطام در سمت شرق مسجد بايزيد و متصل به آن واقع شده است. بر طبق کتيبه کوفی آجری منار، منار در سال 514 هـ. ق ساخته شده است. ارتفاع منار 5/14 متر می باشد.

پلکان های منار که بصورت مارپيچ درميان آن قرار گرفته، به وسيله سوراخ هايی که در بدنه منار تعبيه شده نور داخل آن را تأمين می کند. قسمت فوقانی منار حرکت و جنبش محسوسی دارد. در زيرنويس يکی از عکس های قديمی نوشته شده است: آدم که بالای منار می رود و به قوت تکان می دهد منار حرکت می کند.

دالان و ایوان اولجایتو: اين دالان و ايوان در سال 713 هـ. ق در زمان سلطان محمد خدابنده اولجايتو توسط خاندان معماران دامغانی که آثار ارزشمند آنان در بخش های مختلف مجموعه موجود می باشد ايجاد و يا لااقل تزئين شده است. تمام سطوح بدنه بجز مقرنس کاری های گچی سقف ايوان با طرح های سفالی لعابدار پوشيده شده است، ايوان حدود 10 متر ارتفاع دارد و از دو بخش متمايز تشکيل شده که هرکدام در حد خود واجد ارزش های بسياری می باشند و در گذشته ورودی اصلی مجموعه بوده است که به علت تغييراتی که در محوطه داده شده امروز تقريباً عملکرد خود را از دست داده است.

مسجد جامع: در جنوب مجموعه بايزيد قرار دارد و از بناهای غازان خان بوده و بين سال های 700 تا 706 هجری ساخته شده و شامل صحن مستطيل شکل به ابعاد 5/18×17 متر می باشد. شبستان های آن در قسمت شرق و شمال احداث شده است. محراب مسجد با گچ بری های بسيار ممتاز و زيبا تزئين شده است. اين محراب دارای چندين کتيبه می باشد که در اطراف آن قرار گرفته اند.

برج کاشانه: در مجموعه آرامگاهی بايزيد بسطامی و در جنوب شرقی مسجد جامع اين شهر واقع است. براساس کتيبه سر در ورودی تاريخ بنای برج به سال 700 هـ. ق بر می گردد. درب آن از داخل مسجد جامع است که در آن آيت الکرسی و حديثی از پيامبر(ص) گچبری شده است. درقسمت بالای برج بر دو حاشيه از آجرهای بزرگ نوشته ای به خط کوفی ديده می شود که در آن نام اولجايتو و سال 723 هـ. ق ثبت شده است. ارتفاع برج تقريباً 20 متر و نمای خارجی آن، لبه دار و سی ترک است و هر ترک آن به شکل قائم الزاويه می باشد و تا زير گنبد ادامه پيدا می کند.

موزه عرفان شرق: موزه عرفان شرق در سال 1389 در بنای گنبد غازان خان مجموعه افتتاح شد. در اين موزه كتاب هاي نفيس قديمي، قرآن هاي خطي، ابزار روشنايي (شمعدان) و اشياي هديه شده به امامزاده محمد(ع) بسطام به نمايش گذاشته شده است. اشیاء دیگری مانند روشنایی، قرآن های خطی، ظروف چینی دوره صفویه، درب های منبت کاری شده و غیره در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است.

بر چسب ها:
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب