13:09:51 - پنجشنبه 9 مارس 2017
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
رکن اصلی گردشگری در دیار عرفا
کانال تلگرام سمنان لاین برج ققنوس تابناك وب تبلغات در سمنان لاین تابناك وب تابناك وب

سمنان لاین – مجموعه تاریخی بسطام، با داشتن بخش های به جا مانده از دوران های مختلف ایران پس از اسلام، مقصد مناسبی برای مسافران و علاقه مندان به گردشگری عرفانی است.

 نمی توان از دیار عارفان سخن گفت و از مجموعه تاریخی بسطام دیدن نکرد. سفر به بسطام می تواند تلفیقی از زیارت، بازدید آثار تاریخی و میراث فرهنگی و بهره بردن از مواهب طبیعی و خدادادی، همه و همه را به یک باره در خود به همراه داشته باشد.
بسطام در6 کیلومتری شمال شرق شاهرود قرار گرفته است. یکی از جاذبه های این دیار، مجموعه تاریخی آن است که آرامگاه بایزید بسطامی نیز در آن جای گرفته است.
دست یابی به این مجموعه بسیار آسان است. حتی اگر تابلوهای راهنما را هم ندیده باشید، به محض ورود به شهر، خیابانی با سقفی از گنبد سبز، با درختان چنار چندین ساله در دو طرف و بولوار میانی، به استقبالتان خواهد آمد.
اندکی جلوتر دو گنبد مخروطی فیروزه ای در پس دیواری آجری از لابلای برگ درختان به چشم می خورد. علاوه بر جنبه تاریخی و عرفانی، بعد مذهبی این مجموعه نیز بسیار مهم است چرا که پذیرای بارگاه مقدس فرزند امام جعفر صادق(ع) است و به همین دلیل بر سر در آن، با تابلوی امام زاده محمد بن جعفر صادق(ع) شناخته می شود.
به گزارش سمنان لاین ازایرنامجموعه تاریخی بسطام، ترکیبی از بناهای گوناگون و در عین حال به هم پیوسته ای است که هر کدام یادگاری از دوره ای متفاوت از ایران پس از اسلام است. شاید بتوان قدیمی ترین بنا را مسجد اول بایزید دانست که زمان ساخت آن را مربوط به سال های 50 تا 200 هجری قمری می دانند.
آنچه که امروز به عنوان مسجد بایزید شناخته می شود در حقیقت مسجد دومی است که بر روی مسجد نخست ساخته شده است. این مسجد در جوار ضریح امام زاده واقع شده و از آثار جالب توجه قرن ششم هجری است. این بنا توسط هشتمین وارث و جانشین بایزید و در دوره سلجوقیان ساخته شده است. محراب آن دارای گچ بری زیبایی با نقش های هندسی، گیاهی و اسلیمی است و بالای سر آن با کتیبه هایی به خط ثلث و نستعلیق، حاصل زحمت هنرمندان دوره ایلخانی و قاجار، آراسته شده است.
مسجد اول، در عمق تقریبا یک متر پایین تر از کف این مسجد و در ضلع شرقی آن قرار داشته که در پی کاوش های باستان شناسان در سال 1353 کشف و پدیدار شده است. فضای مسجدی که بایزید در آن نماز می گزارده، کوچک و با مساحتی کم تر از 20 متر مربع بوده و قطعاتی که از محراب گچی آن به دست آمده در موزه شاهرود سرهم شده و نگهداری می شود.
درب سه لنگه این مسجد نیز با منبت کاری های ریز و ظریف خود، اکنون در جداره ای شیشه ای محافظت شده و در معرض دید علاقه مندان است.
مرقد بایزید اما سنگ قبری ساده در گوشه جنوبی صحن مجموعه است. این سنگ که بر روی آن با خط نستعلیق نام بازید حک شده، یک سال پیش و پس از جمع آوری مقبره پیشینی که بر روی آرامگاه بایزید قرار داشت، به طور موقت نصب شده است.
سال گذشته، رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور با حضور در این مکان، دستور ساخت آرامگاهی شایسته بایزید بسطامی را داده بود. به گفته رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شاهرود، مجموعه تاریخی بسطام مشغول طی مراحلی برای ثبت جهانی است و نصب آرامگاه جدید با احتیاط بیشتر و پس از پاسخ نهایی یونسکو انجام خواهد شد.
به لحاظ تاریخی نیز گفته می شود که پس از مرگ بایزید تا قرن سوم هجری هیچ گاه بنایی بر روی آن ساخته نشده است. در قرن هشتم و به دستور غازان خان، هم زمان با ساخت بقعه امام زاده، بقعه ای فیروزه ای نیز به همین شکل، برای بایزید ساخته می شود تا باقی مانده جسدش را به آن جا منتقل کنند اما گویا در خواب، بایزید را ناراضی از این کار دیده و از تصمیم خود منصرف می شود.
شاید در نگاه نخست، آرامگاه بایزید، ضریح امام زاده و دو گنبد مخروطی بیش از هر چیز جلب توجه کند اما با خواندن تابلوهای راهنمایی که در گوشه و کنار این مجموعه آرامگاهی نصب شده، می توان دریافت که هر یک از خشت های آن، در چه دوره ای و با چه هدفی بر روی یکدیگر قرار گرفته اند.
خانقاه یا صومعه بایزید نیز در سمت غربی مرقد، دارای سه اتاقک متصل به هم با سقف های کوتاه است. این اتاق ها در ابتدای قرن هشتم هجری، توسط معماران دامغانی گچ بری و تزیین شده اند.
آرامگاه امام زاده اما دارای ایوانی بلند با تزیینات آجری است و در نمای خارجی، دربی مشبک و چوبی دارد. سقف ایوان نیم گنبد بوده و نقاشی هایی با ستاره های شش پر در آن نگاه ها را به سوی خود می کشاند. کاشی های لاجوردی و فیروزه ای گلدار نیز بر زیبایی داخل این بنا می افزاید.
صفویان هم به رسم دیرین خود، یادگاری در این مجموعه تاریخی به جا گذاشته اند. حیاط میان مسجد بایزید و آرامگاه امام زاده محمد(ع)، در این دوره مسقف شده و اکنون با عنوان رواق شناخته می شود.
بنای دیگری که از صحن بیرونی، قابل مشاهده است، منار سلجوقی است. این منار با ارتفاع 14.5 متر در شرق مسجد بایزید قرار گرفته و به آن متصل است. پلکان آن مارپیچی بوده و روزنه های تعبیه شده در بدنه منار، نور را به درونش هدایت می کند. بخش بالایی حرکت و جنبشی محسوس دارد و منار جنبانی این بار در بسطام، به وجود آورده است.
همچنین یکی دیگر از بناهای به یادگار مانده از غازان خان، هفتمین ایلخان مغول، مسجد جامع این شهر است که در جنوب مجموعه تاریخی قرار گرفته است. این مسجد صحنی روباز و دو شبستان زمستانی و تابستانی دارد. ظرافت گچ بری های محرابش نیز یکی از شاهکارهای زمان خود به شمار می رود.
همچنین دالان و ایوان الجایتو در بخش شرقی مجموعه با کاشی های معرق فیروزه ای، توجه ها را به سوی خود جلب می کند. روی برخی از کاشی های آن، چهار مرتبه نام ‘علی’ نقش بسته است. این ایوان در گذشته به عنوان درب ورودی در محوطه ایجاد شده اما اکنون دیگر آن کاربرد را ندارد.
ایوان غربی صحن نیز که در کنار گنبد غازان خان قرار گرفته، ایوانی کوچک با تزییناتی شبیه دالان الجایتو با سفال های بدون لعاب است. ارتفاع آن 17.5 متر بوده و متعلق به دوره ایلخانی است.
برج کاشانه اما در جنوب شرقی مسجد جامع، یکی از زیباترین بخش های این مجموعه تاریخی است. به باور برخی، محل برج آتشکده زرتشتیان قبل از اسلام بوده و عده ای نیز بر این اعتقاد اند که بنای آن در زمان غازان خان ساخته شده، ‘غازانه’ نامیده شده و اکنون ‘کاشانه’ نامیده می شود. فضای داخلی اش، 10 ضلعی است و در زیر آن سردابه بزرگی وجود دارد. نمای خارجی این برج 20 متری نیز، لبه دار و و دارای 30 ترک به شکل قایم الزاویه است.
بنای ارزشمند دیگر در بخش جنوب شرقی، مدرسه شاهرخیه است. این ساختمان دو طبقه با بنای آجری، توسط شاهرخ تیموری بنا شده است.
علاوه بر موارد یاد شده، مسجد ایلخانی، آرامگاه آل کرت، آرامگاه گم نام، مقبره شاهزاده افغان و ایوان جنوبی نیز از دیگر بخش های این مجموعه غنی و با ارزش است. همچنین موزه عرفان شرق، در گنبدخانه برج غازان خان پذیرای گردشگران خواهد بود. اشیای کشف شده از تپه سنگ چخماق و چندین منطقه باستانی دیگر در اطراف شاهرود، در این موزه نگهداری می شوند.
بسطام، شهری با قدمت هشت هزار ساله و در شمال شرق شاهرود قرار گرفته است. این شهر حدود 10 هزار نفر جمعیت دارد. بسطام یکی از 14 شهر نمونه گردشگری و بین المللی کشور است.
آرامگاه بایزید بسطامی، سلطان العارفین در مجموعه تاریخی بسطام قرار دارد. بایزید نخستین بازگو کننده فلسفه ایران باستان (حکمت اشراق) است.

داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب