1:42:12 - یکشنبه 31 جولای 2016
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
تشنه‌ترين استان کشور خواب دريا مي‌بيند؟
کانال تلگرام سمنان لاین

خشکسالي از سمنان يکي از تشنه‌ترين استان‌هاي کشور را ساخته است، جايي که کوير هرشب روياي دريا مي‌بيند و تعبيرش گاه عمان مي‌شود و گاه خزر؛ طرحي که فعالان محيط‌زيست نگران اجراي آن هستند.

123456

استان سمنان ششمين استان پهناور ايران است و در عين حال با 670هزار نفر در هشت شهرستان، در زمره کم‌جمعيت‌ترين استان‌هاي کشور قرار دارد اما وسعت زياد و قرارگيري در مناطق شمالي دشت کوير و دامنه جنوبي البرز باعث شده تا بخش اعظمي از اين استان لم‌يزرع و خالي از سکنه باشد و به‌تبع آن گسترش بيابان و خشک‌سالي در جاي‌جاي اين ديار مشهود است.

در اين استان نسبتاً پهناور مشکلات هم بيشتر خود را نشان مي‌دهد و خشک‌سالي سايه خود را بر روي بخش هاي مختلف انداخته است به طوري که بسياري از کارشناسان ريشه معضلات اجتماعي را نيز در خشک‌سالي مي‌دانند.

رفع بحران چگونه؟

به گزارش سمنان لاین ازمهرامروز مردم سمنان و ساکنان کوير ايران تشنه‌اند و کارشناسان راه حل هاي مختلفي براي رفع تشنگي اين استان پهناور مطرح مي کنند از انتقال آب عمان در جنوب ايران گرفته تا درياي خزر در شمال ايران.

بسياري از کارشناسان براي برون‌رفت استان سمنان از بحران کمبود آب سه گونه راه‌حل در نظر گرفته‌اند:

راه حل کوتاه‌مدت: راه‌حل‌هاي کوتاه‌مدت در صنعت آب به مجموعه‌اي عوامل براي آب‌رساني مي‌گويند که از شش ماه تا يک سال به طول مي‌انجامند و در اين شش، هفت سال اخير به‌کرات در استان سمنان امتحان شده‌اند يکي از اين راه‌حل‌ها حفر چاه است که امروز باگذشت بيش از 16سال از خشکسالي مداوم، ديگر جوابگو نيست چراکه حفر متعدد چاه‌ها بدون نظارت درست و بهره‌برداري فراوان از آن‌ها جاي‌جاي ديار قومس را به اسفنجي بزرگ بدل کرده که ديگر از خود نم پس نمي‌دهد.

اين شرايط در مناطق کويري وخيم‌تر است در روزگاري چاه‌هاي استان سمنان در 45متري به آب زلال مي‌رسيدند و امروز مته‌هاي مغنيان به سنگ‌بستر عمدتاً آهکي اصابت مي‌کند آن‌هم در عمق 280متري از سوي ديگر بايد گفت حمل آب با تانکر و طرح‌هاي آبخيزداري ازجمله برنامه‌هاي کوتاه‌مدتي است که امروز هم در بخش‌هايي مانند بيارجمند شاهرود اجرا مي‌شود.

راه حل ميان‌مدت: اين طرح‌ها در صنعت آب به مواردي گفته مي‌شود که بين پنج‌تا 10سال براي احداث آن‌ها زمان لازم است مانند سدها و بندهايي که امروز نمونه بارز آن در استان سمنان، سد شاه‌چراغي دامغان و يا سد کال پوش ميامي است.

امروز اين طرح‌ها نيز نياز آبي مردم استان را تأمين نمي‌کنند چراکه به گفته کارشناسان دبي آب توليدشده در سد شاه‌چراغي تنها 81مترمکعب بر ثانيه است و اين در حالي است که مردم دامغان با کمبود 130ليتر آب بر ثانيه‌اي روبرو هستند.

راه حل بلندمدت: طرح‌هاي بلندمدت در سيستم آب و فاضلاب شهري و روستايي معمولاً به طرح‌هايي گفته مي‌شود که بالاي 10 سال زمان مي‌برند اين طرح‌ها شامل انتقال آب از نقطه‌اي به نقطه ديگر هستند که نمونه آن در استان سمنان، طرح انتقال آب چشمه‌سارهاي قطري به شاهرود است که امروز پس از 16سال و صرف 23ميليارد تومان اعتبار از بيت‌المال همچنان به سرانجام نرسيده است.

يکي ديگر از طرح‌هاي انتقال آبي که امروز در استان سمنان مطرح مي‌شود، مقوله انتقال آب درياي خزر و يا درياي عمان به اين استان است که به نظر مي‌رسد به دليل هزينه بالاي انتقال آب درياي عمان که قرار است 18استان از آن بهره‌مند شوند، مسئولان به دنبال انتقال آب از درياي خزر به کوير مرکزي و همچنين ديار قومس هستند.

150تا 180 ميليون مترمکعب کسري آب در سمنان

مديرعامل سابق آب منطقه‌اي استان سمنان درباره چرايي انتقال آب درياي خزر به اين استان، گفت: براي تأمين آب شرب در استان که مهم‌ترين اولويت در بحث انتقال آب از درياي خزر بوده نمايندگان مردم استان در مجلس شوراي اسلامي جديت و تلاش‌هاي بسيار خوبي داشتند و هريک از آنان بر انتقال هرچه سريع‌تر آب از استان مازندران به سمنان تأکيد کردند که اين حرکت نشان از برطرف شدن بحران مهم آب دارد.

اتابک جعفري بيان داشت: طرح تأمين آب شرب در استان سمنان به‌صورت بلندمدت تا سال 1425 تدوين و برنامه‌ريزي شد و اين طرح در دست بررسي است که با اجراي آن مي‌توان در رفع کمبود آب شرب در استان سمنان سهيم بود.

وي افزود: با توجه به‌قرار گرفتن استان سمنان در يک منطقه کويري بايد تمام سعي و تلاش ما در راستاي رفع کمبود آب باشد و همه صاحب‌نظران و متخصصان بايد ما را در به هدف رسيدن کار ياري کنند.

مديرعامل سابق شرکت آب منطقه‌اي سمنان بابيان اين‌که اکنون اين استان با 150تا 180 ميليون مترمکعب کسري مخازن آب مواجه است، گفت: به دليل اضافه برداشت از ذخاير زيرزميني، از 26 دشت موجود در استان 13 دشت نقطه بحراني و ممنوعه براي برداشت تشخيص داده‌شده و هرگونه برداشت آب در اين دشت‌ها ممنوع است.

معاون آب منطقه‌اي سمنان هم درباره حجم خشکسالي در اين استان نيز گفت: ميزان متوسط بارندگي سالانه در استان سمنان 120 ميلي‌متر و ميزان متوسط تبخير 107 ميلي‌متر است که اين ميزان، يک‌سوم متوسط بارندگي کشور، يک‌هشتم بارندگي در مازندران و يک‌چهارم متوسط در دنياست.

محمدرضا خاموشي بيان داشت: از سوي ديگر ميزان بهره‌برداري آب در استان سمنان درمجموع حدود يک ميليارد و 184 ميليون مترمکعب در سال است که از اين ميزان 238 ميليون و 400 هزار مترمکعب از آب‌هاي سطحي و بيش از 945 ميليون مترمکعب از آب‌هاي زيرزميني تأمين مي‌شود اما ميزان کسري مخزن آب در اين استان 155 ميليون مترمکعب برآورد مي‌شود.

وي بابيان اينکه سالانه به‌طور متوسط حدود 70 سانتي‌متر سطح آب‌هاي زيرزميني در استان سمنان افت مي‌کند، افزود: ميانگين آورد رودخانه‌هاي استان سمنان در زمان حاضر 104 مترمکعب در ثانيه است که نسبت به دوره بارشي گذشته 12 و نسبت به متوسط درازمدت 39 درصد کاهش‌يافته است.

استاندار سمنان: انتقال آب خزر قطعي است

اظهارنظرها درباره طرح‌هاي انتقال آب به استان سمنان سابقه‌اي چندين ساله دارد که مهم‌ترين آن به اظهارات رئيس جمهوري بر مي گردد تا روحاني به طرح بلندمدت انتقال آب درياي خزر به استان سمنان اشاره كرده و بگويد: اين طرح مباحث فراواني را در رسانه‌ها به‌دنبال داشت اما دولت طي ماه‌هاي آخر سال گذشته محيط‌زيست را مكلف كرد كه مطالعات و اشكالات اين طرح را بررسي كند و تقريبا 80درصد از اين مسائل انجام شده و 20درصد مابقي نيز طي هفته‌هاي آينده بررسي خواهد شد.

وي تاكيد كرد: مي‌توان آب را از درياي خزر به سمنان منتقل كرد و در عين حال همه مسائل محيط‌زيستي را مد نظر قرار داد تا مشكلي به‌وجود نيايد.

اما در اظهارات استاندار سمنان در خلال بازديد از موسسه تحقيقات کشاورزي اين استان در شاهرود، که گفت: طرح‌هاي انتقال آب پيگيري مي‌شود اما بايد در نظر داشت که تغيير الگوي کشت و استفاده بهينه از آب موجود نيز بايد در دستور کار قرار گيرد.

محمدرضا خباز همچنين در خلال سفر رئيس‌جمهور به استان سمنان نيز در اظهارنظري ديگر، گفته بود: پيگير طرح‌هاي انتقال آب به سمنان هستيم اما ملاحظات محيط زيستي نيز برايمان اهميت دارد.

اما صريح ترين اظهار نظر استاندار سمنان مربوط به سخنراني‌اش در آيين کلنگ‌زني بزرگترين مجتمع توليدي پلي اتيلن استان سمنان است، جايي که خباز تصريح کرد: بحث انتقال آب خزر به استان سمنان به طور کامل قطعي است.

مطالعات تکميلي طرح انتقال آب خزر به اتمام رسيده و موافقت اوليه رئيس سازمان محيط‌زيست نيز در اين زمينه اخذ شده و اجراي طرح درگرو امضاي رئيس‌جمهور است وي حتي وعده کرد که براي تامين لوله هاي مورد نياز براي انتقال آب خزر به استان سمنان، به طور حتم از محصولات اين واحد توليدي استفاده مي شود.

اما جنجالي‌ترين اظهارنظر در اين مدت را مسئول پيگيري طرح انتقال آب درياي خزر به سمنان داشت که در گفتگو با اصحاب رسانه گفته است: مطالعات تکميلي اين طرح به اتمام رسيده و موافقت اوليه رئيس سازمان محيط‌زيست نيز در اين زمينه اخذ شده و اين طرح درگرو امضاي رئيس‌جمهور است.

احمد ربيعي با انتقاد از اظهارنظرهاي غير کارشناسي توسط برخي مسئولان مبني بر مخاطره‌آميز بودن اين طرح و تحرکات اخير عده‌اي از افراد در فضاي مجازي گفت: اين افراد هيچ اطلاعي از جزئيات انتقال آب خزر به کوير مرکزي ندارند و تمام مطالعات کارشناسان سالم بودن اين طرح را تأييد مي‌کند.

ابعاد طرح انتقال آب درياي خزر چيست؟

مسئول پيگيري طرح انتقال آب درياي خزر به استان سمنان درباره نحوه اجراي اين طرح گفته است: عزم وزارت نيرو براي اجراي طرح انتقال آب درياي خزر به اين استان توسط بخش خصوصي و آمادگي سرمايه‌گذاران داخلي و خارجي براي مشارکت در اين طرح شش هزار و 600 ميليارد توماني جدي است لذا در اين طرح که شامل 181 کيلومتر لوله‌گذاري و هشت ايستگاه پمپاژ آب است، قرار شده تا سالانه 200 ميليون مترمکعب آب شيرين‌سازي و منتقل شود.

ربيعي يکي از مخاطرات طرح‌شده توسط برخي افراد را تخريب جنگل به‌واسطه لوله‌گذاري در مسير انتقال آب دانست و گفت: لوله‌گذاري در حريم 15 متري لوله نفت موجود در جنگل انجام مي‌شود که هيچ درختي در اين مسير وجود ندارد و فقط بايد نزديک به 25 هکتار از اين مسير پاک‌تراشي شود و قرار است پنج برابر درختاني که قطع مي‌شوند، درخت‌کاري شود.

ربيعي بدون اشاره به اينکه اين ميزان درخت درهرصورت خودشان نيازمند آبياري هستند، ابراز داشت: ورود پساب تأسيسات شيرين‌سازي آب به درون دريا را از ديگر اشکالات طرح‌شده توسط مخالفان اجراي اين طرح است که دراين‌باره بايد گفت تصفيه پساب آب‌شيرين‌کن و تبديل عناصر آن به مواد اوليه موردنياز برخي صنايع نيز در اين طرح پيش‌بيني‌شده است و قطره‌اي از اين پساب به درون درياي خزر سرريز نمي‌شود.

وي هزينه تمام‌شده انتقال هر مترمکعب آب درياي خزر به استان سمنان را نزديک به چهار هزار تومان اعلام کرد و گفت: قيمت تمام‌شده هر مترمکعب آب از درياي خزر به استان در مقايسه با هزينه چند برابري انتقال آب از خليج‌فارس به سيرجان و کرمان بسيار باصرفه‌تر است.

مديرکل آب و فاضلاب شهري استان سمنان، ضمن بيان اينکه ميزان آب پمپاژ شده به سمنان يک‌دهم درصد ميزان آب موجود و وارد شده به درياي خزر است، گفت: اين ميزان در برابر تغذيه درياي خزر از رودخانه‌ها و آب موجود در اين دريا هيچ به‌حساب مي‌آيد اما بااين‌ وجود حساسيت‌هاي محيط‌زيست قابل‌احترام است.

طاهري همچنين گفت: اين طرح موانع زيست‌محيطي نيز دارد که اين موانع در دولت در حال بررسي هستند و در نهايت سازمان محيط‌زيست و دولت هر تصميمي را بگيرند بايد به آن احترام گذاشت اما درباره مسائل محيط زيستي تا جايي که من مي‌دانم ضربه‌اي به درياي خزر نخواهد رسيد چراکه استان سمنان سالانه 200ميليون مترمکعب آب نياز دارد و اين در مقابل آب‌هاي موجود و رودهايي که به درياي خزر بسيار ناچيز و معادل يک‌دهم درصد است.

وي ادامه داد: از 200ميليون مترمکعب آب موردنياز استان سمنان، 150ميليون مترمکعب صرف صنعت و کشاورزي و 50ميليون ليتر صرف شرب خواهد که اين ميزان براي استان سمنان حياتي است چراکه اميدواريم آن روز فاجعه خشک‌سالي به اين زودي رخ ندهد اما بايد خودمان را براي همه‌چيز آماده کنيم.

انتقال آب خزر به سمنان در حد گمانه‌زني است

مديرعامل آب و فاضلاب شهري استان سمنان درباره هزينه انتقال آب درياي خزر، گفت: امروزه مردم سمنان به ازاي هر مترمکعب 396تومان مي‌پردازند حال‌آنکه هزينه انتقال آب تا درب منازل بيش از دو هزار تومان است و مابقي دراين‌بين به‌عنوان يارانه به مردم ارائه مي‌شود اما طرح انتقال آب از درياي خزر به دليل اجرا توسط بخش خصوصي و هزينه سنگين شيرين کردن و انتقال آب بيش از اين موارد است.

طاهري افزود: هزينه آب تمام‌شده در استان سمنان، پس از انتقال قطعاً بالاي پنج هزار تومان براي هر مترمکعب خواهد بود و من معتقدم اين آب‌بهاي سنگين ديگر مجالي براي هدر رفت آب در استان نمي‌گذارد و مردم همان‌گونه که امروز در مصرف گاز نسبتاً گران (در مقايسه با آب‌بها) وسواس خاصي دارند در برابر آب نيز با مسئوليت‌تر خواهند شد.

وي با اشاره به اينکه دولت به‌تنهايي قادر به انجام پروژه انتقال آب نيست، ابراز داشت: اين طرح درنهايت موردبررسي مسئولان قرار خواهد گرفت و اگر ما امروز درباره اجرايي شدن و يا نشدن آن صحبتي کنيم تنها گمانه‌زني کرده‌ايم.

چرايي انتقال آب درياي خزر به سمنان

همان‌طور که بارها نيز بيان‌شده طرح انتقال آب درياي خزر به استان سمنان سال 89 تصويب و در ارديبهشت‌ماه سال 91 در دوران رياست جمهوري محمود احمدي‌نژاد آغاز شد؛ اما به خاطر برخي شبهات و انتقادات نسبت به آن، شهريورماه سال 92 به دستور روحاني متوقف و مشروط به انجام مطالعات تکميلي شد و تاکنون اجرايي نشده است اما به‌واقع اين طرح چقدر براي سمنان حياتي است؟

مديرعامل شرکت آبفاي استان سمنان دراين‌باره، گفت: خشک‌سالي از يک دهه پيش تاکنون اثرات سوء خود را به‌خصوص در منابع آبي استان نشان داده و همگان مي‌دانند که روزگاري در اين استان تنها با حفر50متر مي‌توانستيم به آب برسيم و در دهه گذشته به طور عمده چاه‌ها در عمق 150متري به آب مي‌رسيدند اما امروز چاه‌ها بالغ‌بر 280متر حفاري مي‌شوند و باز هم به آب نمي‌رسند.

طاهري افزود: عمق چاه‌هاي استان سمنان نزديک به 300متر رسيده که اين در تاريخ بي‌سابقه به نظر مي‌رسد همچنين اين عمق زياد به دو دليل عمده شامل خشک‌سالي طولاني‌مدت و برداشت‌هاي بيش‌ازحد پديد آمده است.

وي در پاسخ به اين سؤال که چه زماني آب موجود در استان سمنان تمام مي‌شود، توضيح داد: امروز ما نمي‌دانيم که سنگ کف چاه‌هايمان کجاست و يا چاه‌هاي ما تا چه زماني به منابع آهکي مي‌رسند اما اگر با همين سرعت پيش برويم روزي که هيچ‌کداممان نمي‌خواهيم فرامي‌رسد که اين‌يک دغدغه عمومي براي استان است از سوي ديگر تمام کشور دچار خشک‌سالي است جنگ آينده جنگ آب است و امروز نمود بارز آن را در طرح‌هاي انتقال منابع آبي از شهري به شهر ديگر و واکنش‌هاي مردمي مي‌توان ديد.

آيا چاره‌اي جز انتقال آب نيست؟

اما حميد عرب عامري کارشناس عمران آب بيان داشت: انتقال آب از نقطه‌اي به نقطه ديگر هميشه مخالفان و موافقاني دارد که هرکدام براي خودشان دلايلي دارند ازجمله دلايل مخالفت با اين طرح تجربه تلخ موجود در گاوخوني، درياچه اروميه و زاينده‌رود است که مردم را نگران مي‌کند اما برخي ديگر اين اظهار نظرات را کارشناسي نمي‌دانند و معتقدند برداشت آب آن‌قدر ناچيز است که به اين موارد نخواهد رسيد.

وي افزود: درنهايت طرح‌هاي انتقال آب به‌عنوان طرح‌هاي بلندمدت همواره با چالش‌هاي فراواني روبرو بوده و هست و اين بار نيز انتقال آب از درياي خزر به استان سمنان موردبحث و تبادل‌نظر اقشار مختلف قرار دارد درهرحال نکته مسلم دراين‌بين آن است که استان سمنان با بحران کم‌آبي مواجه است و اين بحران درد مشترک بيش از 18استان ايران ازجمله مازندران، خراسان، اصفهان محسوب مي‌شود اما تا زمان اجرايي شدن و يا نشدن طرح‌هاي انتقال آب بايد صبر کرد. استاندار اسبق سمنان در اظهارنظري پيرامون خشکسالي گفته بود، اگر مردم سمنان چاره‌اي جز انتقال آب نداشته باشند، هرگز اين کار را نمي‌کردند اين شايد وصف حال امروز مردم ديار قومس باشد مردمي که ديگر امروز چاره‌اي براي رفع مشکلاتشان ندارند مردمي که به‌خصوص در شرق استان، مشکلات عديده‌اي دارند و در غرب استان، کيفيت آب به آنها اجازه کشاورزي هم نمي‌دهد.شايد دراين‌بين سياستي که نه دريا آسيب ببيند و نه بر تشنگي مردم استان سمنان افزوده شود، سياستي مطمئن و مناسب به نظر برسد اما تا زمان اتخاذ اين سياست بايد صبر کرد.

داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب